Պարտականությունների մասին

Իր կյանքի վերջին խռովահույզ տարում, երբ նրա շուրջ փլուզվում էր Հռոմեական հանրապետությունը, պետական գործիչ, իրավաբան և Հռոմի մեծագույն հռետոր Մարկոս Տուլիոս Ցիցերոնը հեղինակեց «Պարտականությունների մասին» աշխատությունը՝ որպես համապարփակ բարոյական ուղեցույց իր որդու՝ Մարկոսի համար։

Այնուամենայնիվ, այս աշխատությունը շատ ավելին է, քան պարզապես հոր նամակն ուղղված որդուն։ Սա մարդկային վարքագծի ամենահարատև երկընտրանքի խորաթափանց փիլիսոփայական ուսումնասիրություն է. առերևույթ բախում այն ամենի միջև, ինչը բարոյապես ճիշտ է և ինչը՝ անձնապես շահավետ։ Քաղաքական սպանությունների, քաղաքացիական պատերազմների և անկայուն հավատարմության աշխարհում Ցիցերոնն առերեսվում է այն հավերժական հարցին, որին բոլորս բախվում ենք մեր իսկ կյանքում՝ լինի դա խորհրդակցությունների սենյակում, լսարանում, թե մեր սեփական խղճի լռության մեջ. «Երբ իմ անձնական շահը կարծես թե պահանջում է գնալ բարոյական փոխզիջման, ի՞նչ պետք է անեմ ես»։

«Պարտականությունների մասին» աշխատությունը ոչ թե հնադարյան փոշոտ մասունք է, այլ նմանօրինակ ընտրությունների բովով անցնելու հզոր, գործնական և մնայուն ուղենիշ։ Այն փաստարկում է, որ իրական հաջողությունն ու լիարժեք ապրված կյանքն անհնար են առանց բարոյական սկզբունքայնության հանդեպ անսասան հանձնառության։